Het Japanse 'Ma': waarom even samen zwijgen je relatie kan redden

Midden in een discussie met je partner. Je voelt je hartslag omhoog gaan, je ademhaling wordt sneller en voordat je het weet zeg je dingen die je helemaal niet zo bedoelde. Herkenbaar? Dan wordt het tijd om kennis te maken met Ma, een Japans concept dat draait om de kracht van stilte. En nee, dit is geen zweverig gedoe. Er zit harde wetenschap achter.

Wat is Ma precies?

Ma (間) is een Japans woord dat letterlijk 'tussenruimte' of 'pauze' betekent. Het gaat om de ruimte tussen dingen: fysiek, in tijd, maar ook in relaties. In Japan wordt die stilte niet gezien als leegte of ongemak, maar juist als iets waardevols. De pauze tussen muzieknoten die de melodie mooi maakt. De lege ruimte in een kamer die rust geeft. Of de stilte in een gesprek die ruimte geeft om écht te luisteren.

In Japanse relaties speelt non-verbale communicatie een grote rol. Er bestaat zelfs een concept genaamd "ishin-denshin", communicatie van hart tot hart, zonder woorden. Het idee is dat als je elkaar echt begrijpt, je niet alles hoeft uit te spreken.

De wetenschap achter stilte

Nu wordt het interessant. Want wat gebeurt er eigenlijk in je lichaam als je ruzie maakt? Je stresshormonen (vooral cortisol en adrenaline) schieten omhoog. Je hart gaat sneller kloppen, je bloeddruk stijgt en je brein schakelt over naar vecht-of-vluchtmodus. In die staat kun je niet helder denken. Je reageert vanuit emotie, niet vanuit ratio.

Onderzoek laat zien dat stilte dit proces kan doorbreken. Al twee minuten stilte kan je lichaam meer ontspannen dan het luisteren naar relaxmuziek. Je parasympathische zenuwstelsel, het systeem dat zorgt voor rust en herstel, wordt geactiveerd. Je cortisolniveau daalt, je bloeddruk zakt en je ademhaling wordt rustiger.

Studies naar stellen die conflicten bespreken tonen aan dat de manier waarop je communiceert direct invloed heeft op je stresshormonen. Negatief gedrag tijdens een ruzie zorgt voor hogere cortisolniveaus die de hele dag aanhouden. Positieve interacties daarentegen leiden tot een gezondere stressrespons.

Lees ook 👉 Een gelukkige relatie, hoe werkt dat?

Hoe pas je dit toe (zonder dat het awkward wordt)?

Oké, dus stilte is goed. Maar hoe doe je dat in de praktijk? Je kunt moeilijk midden in een ruzie roepen: "Stop! We gaan nu mediteren!" Hier zijn een paar manieren die wél werken:

Spreek het van tevoren af. Maak er geen verrassing van. Bespreek met je partner dat jullie voortaan een pauze inlassen als een discussie te verhit wordt. Geef het een naam ("time-out", "pauze" of desnoods "Ma-moment") zodat je het makkelijk kunt aanroepen.

Houd het kort en simpel. Je hoeft geen uur in stilte te zitten. Twee tot vijf minuten is genoeg om je zenuwstelsel te laten kalmeren. Zet desnoods een timer op je telefoon.

Geen telefoon, geen afleiding. Het punt is dat je je lichaam de kans geeft om tot rust te komen. Scrollen door Instagram werkt dus averechts. Ga gewoon even zitten, adem rustig en laat je gedachten de vrije loop.

Kom altijd terug. Dit is cruciaal. Een pauze is geen manier om de discussie te ontwijken. Spreek af dat jullie na de stilte het gesprek voortzetten, maar dan vanuit een rustigere plek.

Waarom dit werkt voor drukke levens

Als je een gezin runt, een baan hebt en ongeveer duizend ballen in de lucht houdt, is je geduld soms op voordat de dag begonnen is. Je partner vraagt iets op het verkeerde moment en boem, daar gaat de boel. Klinkt bekend?

Het mooie aan deze aanpak is dat het geen tijd kost. Sterker nog, het bespaart tijd. Want een ruzie die escaleert kost je energie, slaap en soms dagen van koude stilte (de verkeerde soort stilte). Een pauze van drie minuten kan voorkomen dat een kleine ergernis uitgroeit tot een volledige rel.

Bovendien leert het je iets over jezelf. In die stilte merk je wat er écht speelt. Ben je boos over de afwas, of ben je moe en overprikkeld? Vaak zit er onder de irritatie iets anders verborgen. Die paar minuten rust geven je de kans om dat te ontdekken voordat je iets zegt waar je spijt van krijgt.

Lees ook 👉 De 'seven year itch': mythe of realiteit?

Het verschil tussen stilte en stonewalling

Even een belangrijke nuance: er is een groot verschil tussen bewust samen pauzeren en je partner negeren. Dat laatste, ook wel stonewalling genoemd, is juist schadelijk voor je relatie. Het verschil zit in de intentie.

Bij een gezonde pauze zeg je: "Ik merk dat ik te geprikkeld ben om dit gesprek goed te voeren. Kunnen we even pauzeren en straks verder praten?" Bij stonewalling sluit je de ander buiten, geef je geen uitleg en laat je je partner in onzekerheid.

De eerste optie is zorg voor je relatie. De tweede is een muur optrekken. Groot verschil.

Probeer het deze week

Je hoeft niet te wachten op de volgende ruzie. Je kunt ook gewoon oefenen met samen stil zijn. Zet de tv uit, leg je telefoons weg en zit vijf minuten samen op de bank zonder iets te zeggen. Voel maar eens hoe dat is. Waarschijnlijk eerst een beetje ongemakkelijk. Dat is normaal, we zijn gewend om stilte te vullen.

Maar na een paar keer merk je misschien dat die stilte geen leegte is. Het is ruimte. Ruimte om te ademen, te voelen en uiteindelijk om elkaar beter te begrijpen.